Visit Szczecin zaprasza do udziału w rejsach Odrą Zachodnią do Gartz, co to za miejsce i dlaczego warto się wybrać?
Dolina Dolnej Odry to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na pograniczu Polski i Niemiec. Rozległa, płaska, podmokła i pocięta gęstą siecią kanałów, starorzeczy oraz rozlewisk tworzy krajobraz, który najlepiej poznaje się z wody. Rejs ze Szczecina w kierunku Gartz pozwala zobaczyć tę krainę tak, jak przez wieki oglądali ją rybacy, flisacy, przyrodnicy i mieszkańcy nadodrzańskich miejscowości.
Sercem tego obszaru jest Międzyodrze — rozległa równina bagienna położona pomiędzy Odrą Zachodnią i Odrą Wschodnią, ciągnąca się od Widuchowej po Szczecin. Ma blisko 33 kilometry długości i miejscami do 3 kilometrów szerokości. To labirynt ponad 200 kilometrów kanałów, rowów, starorzeczy i rozlewisk, w którym znajduje się kilkadziesiąt wysp oraz kęp, często okresowo zalewanych wodą.
Podczas rejsu z perspektywy pokładu widać, że Dolina Dolnej Odry nie jest zwykłą rzeką z brzegami. To żywy, zmieniający się organizm. Trzcinowiska, lasy łęgowe, olsy, pływające rośliny i ciche kanały tworzą przestrzeń, w której woda decyduje o rytmie życia. Olsy, nazywane czasem lasami na kępach, rosną na terenach stale podmokłych. Wokół pni drzew tworzą się charakterystyczne wyspy roślinności, a przestrzenie pomiędzy nimi wypełnia woda. Z kolei lasy łęgowe, związane z okresowymi zalewami, należą dziś do najcenniejszych i najrzadszych formacji leśnych w Europie.
Międzyodrze jest także królestwem ptaków. Odnotowano tu 237 gatunków, z czego dla 131 obszar ten jest miejscem lęgowym. W czasie migracji wiosennych i jesiennych zatrzymują się tu ogromne stada ptaków. Szczególnie widowiskowe są jesienne koncentracje żurawi. W okolicach Gartz i Marwic można obserwować ich wieczorne zloty na noclegowiska — niekiedy klucze liczą nawet setki lub tysiące osobników. To jeden z najbardziej poruszających spektakli przyrodniczych Doliny Dolnej Odry.
Rejs do Gartz pozwala też dostrzec różnicę między płaskim, bagiennym Międzyodrzem a wyniesioną krawędzią doliny po stronie niemieckiej. Między Mescherin a Gartz rozciągają się wzgórza, z których roztaczają się szerokie widoki na Odrę i jej rozlewiska. Występują tam murawy kserotermiczne, stanowiska roślin ciepłolubnych oraz punkty widokowe, takie jak Stettiner Berg czy Seeberg. Ten kontrast — mokradła u stóp doliny i suche, nasłonecznione zbocza powyżej — czyni trasę wyjątkowo różnorodną.
Dolina Dolnej Odry to również miejsce, w którym przyroda przeplata się z historią. Dzisiejszy krajobraz Międzyodrza w dużej mierze powstał w wyniku wielkich prac hydrotechnicznych prowadzonych na początku XX wieku. W 1906 roku rozpoczęto projekt podziału Odry na dwa koryta i budowy systemu wałów, przekopów, śluz oraz polderów. Powstał obszar wykorzystywany rolniczo, nazywany niekiedy ogrodem warzywnym dla Berlina i Szczecina. Po II wojnie światowej człowiek stopniowo wycofywał się z wielu fragmentów Międzyodrza, a natura zaczęła odzyskiwać dawną przestrzeń.
Ślady historii są tu obecne także w opowieści o forsowaniu Odry w 1945 roku. Armia Czerwona musiała pokonać nie tylko samą rzekę, ale również szerokie, bagniste Międzyodrze, poprzecinane kanałami i zalane wodą. Żołnierze określali ten teren jako „dwa Dniepry, a w środku Prypeć”. Do dziś w krajobrazie można odnaleźć ślady tzw. Drogi Batowa, zbudowanej dla przeprawy wojsk, artylerii i zaopatrzenia.
Płynąc ze Szczecina w stronę Gartz, warto zwrócić uwagę na pozornie ciche brzegi. W trzcinach, pod wodą i między drzewami toczy się intensywne życie. Występują tu bobry, wydry, dziki, jelenie, sarny, a przy dużym szczęściu można natrafić nawet na łosia czy rysia. W wodach Międzyodrza żyje około 40 gatunków ryb, w tym sandacze, szczupaki, sumy, okonie, leszcze i różanki. Te ostatnie są ściśle związane z małżami słodkowodnymi, które również licznie występują w wodach doliny.
Szczególne wrażenie robią rośliny pływające: grzybienie białe, grążele żółte, salwinia pływająca, osoka aloesowata czy kotewka orzech wodny. Ta ostatnia jest jednym z najciekawszych gatunków Międzyodrza. Jej liście tworzą na wodzie rozety, a owoce przypominają małe kotwice. Gatunek ten jest ściśle chroniony i znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin.
Rejs do Gartz ma więc charakter nie tylko turystyczny, ale także edukacyjny. To podróż przez największe w Europie Środkowej torfowisko fluwiogeniczne, czyli torfowisko pochodzenia rzecznego. Pokłady torfu działają jak naturalny filtr, oczyszczając wody Odry, zanim trafią one do Zalewu Szczecińskiego i dalej do Bałtyku. Międzyodrze pełni także ważną funkcję retencyjną — zatrzymuje wodę i łagodzi skutki wezbrań.
Dolina Dolnej Odry jest jednym z najcenniejszych obszarów przyrodniczych tej części Europy. Po stronie niemieckiej od 1995 roku działa Park Narodowy Doliny Dolnej Odry, po stronie polskiej obszar chroniony jest jako park krajobrazowy. Wspólnie tworzą one transgraniczny krajobraz mokradeł, rzek, lasów, torfowisk i łąk, który najlepiej zrozumieć właśnie z poziomu wody.
Rejs ze Szczecina do Gartz to propozycja dla tych, którzy chcą zobaczyć Odrę inaczej niż z miejskich bulwarów. Po wypłynięciu ze Szczecina rzeka stopniowo odsłania swoje spokojniejsze, bardziej dzikie oblicze. Zamiast pośpiechu portowego miasta pojawia się rytm trzcin, ptaków, kanałów i szerokiej doliny. To podróż przez pogranicze, przez historię regulowanej rzeki i przez przyrodę, która mimo ludzkiej ingerencji potrafiła odzyskać niezwykłą siłę.
Jeżeli zabrakło biletów lub żaden termin nie pasuje zapytaj North Guide o możliwość zorganizowania czarteru tylko Dla Was!
Gartz, niewielkie niemieckie miasteczko nad Odrą, staje się na tej trasie naturalnym celem wyprawy. To miejsce położone u stóp malowniczych wzgórz doliny, blisko terenów znanych z obserwacji żurawi i rozległych panoram na odrzańskie mokradła. Dlatego rejs ze Szczecina do Gartz nie jest tylko przemieszczaniem się z punktu do punktu. To spotkanie z jedną z najciekawszych rzecznych krain Europy Środkowej — Doliną Dolnej Odry.
https://visitszczecin.eu/pl/rekreacja/1428-rejsy-po-dolinie-dolnej-odry